การจำแนกสายพันธุ์ไส้เดือนดิน

ไส้เดือนดินถูกจัดอยู่ใน อาณาจักรสัตว์ Animalia  ศักดิ์แอนนิลิดา ชั้นโอลิโกคีตา ( Class : Oligochaeta )  ตระกูลโอพิสโธโพรา ( Order : Opisthopora ) สำหรับวงศ์ ( Family ) ของไส้เดือนดิน นักวิทยาศาตร์ได้จำแนกออกเป็นจำนวนวงศ์ที่แตกต่างกันออกไป มากมาย การจำแนกสายพันธุ์ล่าสุด โดย Renolds and Cook ( 1993 ) ได้จำแนกไส้เดือนดินที่อยู่ในตระกูล โอพิสโธโพรา ทั้งหมดออกเป็น 21 วงศ์

การจำแนกไส้เดือนดินตามระดับความลึกของการอาศัย

ในการจัดแบ่งกลุ่มของไส้เดือนดินโดยอาศัยพื้นฐานด้านความแตกต่างของที่อยู่อาศัย นิสัยการกินอาหารและระดับความลึกของชั้นดินในแนวดิ่งที่ไส้เดือนเหล่านั้นอาศัยอยู่ แบ่งได้เป็น 2 กลุ่มใหญ่ คือ ไส้เดือนดินที่อาศัยอยู่ในบริเวณผิวดินที่ไม่มีการขุดรู กับไส้เดือนที่อาศัยอยู่ในดินและอาศัยอยู่ภายในรู ซึ่งไส้เดือนที่อาศัยในบริเวณผิวดินมักจะมีสีของลำตัวค่อนข้างเข้ม สามารถสร้างโคคูนได้มากและเจริญเติบโตเต็มไวได้เร็ว สำหรับไส้เดือนดินอีกกลุ่มหนี่งที่อาศัยอยุ่ในดินที่ลึกกว่าจะมีสีลำตัวที่ซีดกว่า ผลิตโคคูนได้น้อย และโตเต็มไว้ได้ค่อนข้างช้า โดยทั่วไปไส้เดือนดินในกลุ่มนี้จะมีลำตัวขนาดใหญ่กว่ากลุ่มแรก

 พื้นดินที่มีไส้เดือนอาศัยอยู่จะพบมูลดินไส้เดือนแดง

ซึ่งนอกจากกลุ่มไส้เดือนดินที่ได้จัดจำแนกดังกล่าว ยังมีไส้เดือนดินบางชนิดที่อาศัยอยู่ในที่พิเศษอื่นๆ ซึ่งพบได้น้อยในดินในขยะหรือในสภาพแวดล้อมทั่วไป เช่น ไส้เดือนดินพวกที่อาศัยอยู่ใต้เปลือกไม้ ท่อนซุงที่เน่าเปื่อย ในรากพืช หรือใต้พืชจำพวกมอส และซอกใบไม้ของต้นไม้ในป่าเขตร้อนที่ยังไม่ได้จำแนกอีกด้วย

            วิธีการจัดจำแนกไส้เดือนดินอย่างง่ายสามารถสังเกตได้จาก

1.        ขนาดและความยาวของลำตัว

2.        สีหรือแถบสีของลำตัว

3.        แหล่งที่อยู่อาศัย และแหล่งอาหาร

ในลำดับแรกจะแบ่งกลุ่มไส้เดือนเป็น 2 กลุ่ม ใหญ่ก่อน เป็นไส้เดือนสีแดงและไส้เดือนดินสีเทา แล้วจึงพิจารณาถึงขนาดความยาวของลำตัว ถิ่นที่อยู่อาศัยและแหล่งอาหารของไส้เดือนดินในลำดับถัดไป ตัวอย่างสายพันธุ์ไส้เดือนสีเทา เช่นพันธุ์ Pheretima posthuma  ซึ่งเป็นไส้เดือนดินพันธุ์ที่มีลำตัวสีเทาขนาดใหญ่ยาวประมาณ 6-8 นิ้ว อาศัยอยู่ใต้ดินในสวนผลไม้ หรือในสนามหญ้า ในชั้นดินที่ค่อนข้างลึก กินเศษใบไม้ที่เน่าเปื่อย และดินบางส่วนเป็นอาหาร และไส้เดือนดินพันธุ์สีแดง เช่น พันธุ์ Pheretima peguana เป็นไส้เดือนดินที่มีลำตัวสีแดงออกม่วง ยาวประมาณ 2-5 นิ้ว อาศัยอยู่ในมูลสัตว์หรือกองเศษซษกพืชที่เน่าเปื่อยที่มีความชื้นสูง กินมูลสัตว์และเศษซากพืชที่เน่าเปื่อยเป็นอาหาร

            ในปัจจุบันมีการจำแนกไส้เดือนดินทั่วโลกได้ 4,000 กว่าชนิด สายพันธุ์ที่นำมาใช้กำจัดขยะอินทรีย์ทางการค้ามีประมาณ 15 ชนิด ส่วนใหญ่จะอยู่ในกลุ่มของ Megadrili ในวงศ์ Lumbricidae